Fas rehberi

Fas'tan ne bekleyeceğinizi baştan bilin

Fas'a ilk kez gidenlerin çoğu iki şeyden birine hazırlıksız yakalanıyor: ya yoğunluğa ya da pazarlığa. Marakeş'in Cemaa el-Fna meydanında akşam saatlerinde yılan oynatıcıdan portakal suyu satıcısına, masal anlatıcısından yemek tezgâhına kadar her şey aynı anda üstünüze gelir. Fes'in medinasında ise haritanın işi yok; dar sokaklardan oluşan labirentte kaybolmak geziyi bozan bir olay değil, geziyi tanımlayan şey.

Ülke kuzeyde Akdeniz ve Atlantik kıyısına, ortada Rif ve Atlas dağlarına, güneyde Sahra'ya uzanıyor. Wikivoyage'ın sınıflandırmasıyla sahil şeridinde Kazablanka, Rabat, Essaouira, Agadir, Tanca; dağlık kuşakta Şafşavan, Fes, Meknes, Yüksek Atlas; güneyde Marakeş, Ouarzazate, Aït Benhaddou ve Merzouga ile M'Hamid çöl kampları öne çıkıyor. Yani "Fas'a gidiyorum" demek aslında hangi Fas'ı seçtiğinizi söylemek demek. Wikivoyage'da imparatorluk şehirleri için nisan, Essaouira kıyısı için temmuz, çöl yürüyüşleri için şubat en uygun dönem olarak geçiyor; temmuz-ağustos yoğun sezon ve çok sıcak.

Türkiye'den bakınca bir de kültürel yakınlık hissi var: ezan, çay kültürü, nane, pazarlık geleneği tanıdık gelir. Ama Fas'ın günlük dili Derice denen Faslı Arapçası ve çoğu yerde Fransızca baskın. Arapça bilenler bile Derice'yi ilk günlerde zor anlar. Turistik bölgelerde İngilizce de işe yarıyor.

Bu rehberin bir sınırı var: kurallar ve uyarılar değişebiliyor, yazdıklarımız 24 Ekim 2026 tarihli kontrolümüze dayanıyor. Uçak bileti almadan önce aşağıdaki kaynaklara bir kez daha bakın.

Fas vizesi ve girişi: Türk pasaportuyla vize yok, ama pasaportun hâli önemli

T.C. Dışişleri Bakanlığı'nın Fas sayfasına göre geçerli pasaportu olan Türk vatandaşları 90 güne kadar vizesiz kalabiliyor. Sayfada yayın tarihi görünmüyor (altbilgide 2022 yazıyor). Ancak Wikipedia'nın Türk vatandaşlarına uygulanan vize rejimleri tablosu da (Ağustos 2026 sürümü) Fas için vize gerekmediğini ve kalış süresinin üç ay olduğunu gösteriyor.

Pasaportla ilgili üç ayrıntıya özellikle bakın:

• Geçerlilik: Dışişleri sayfası girişten itibaren en az 6 ay geçerlilik istiyor. İngiltere'nin kendi vatandaşları için yazdığı kural 3 ay, ama siz Türk vatandaşısınız; kuralı koyan Fas olduğu için daha sıkı olan Türk Dışişleri ifadesini esas alın.
• Uzatma çıkartmalı pasaport: Aynı sayfa, Fas makamlarının hologramlı koruyucu çıkartma ile süresi uzatılmış pasaportları kabul etmediğini belirtiyor. Eski tip uzatılmış pasaportunuz varsa seyahatten önce yenisini alın.
• Hasarlı pasaport: FCDO, Fas'ın bazı yolcuları hasarlı pasaport nedeniyle geri çevirdiğini yazıyor. Islanmış, kapağı kopmuş, sayfası yırtılmış bir belge risk taşır.

Girişte pasaportunuza giriş damgası vurulmasını sağlayın. FCDO, bazı yolcuların damgasız pasaportla çıkışta sorun yaşadığını bildiriyor. 90 günden uzun kalacaksanız başvuruyu Rabat'taki Türkiye Büyükelçiliği üzerinden yapmanız isteniyor. Pasaportunuzu posta ya da kurye ile Fas'a göndermek yasak; makamlar böyle gönderilere el koyuyor.

Çıkış uçuşunuzu, konaklama adresinizi ve yeterli parayı gösterebilmek iyi bir alışkanlık, ama Dışişleri sayfasında zorunlu belge listesi olarak geçmiyor; bu yüzden bunu "resmen şart" diye anlatmıyoruz. Güncel koşullar için Rabat Büyükelçiliği'nin duyuru sayfasına ve havayolunuza bakın. (Son kontrol: 24 Ekim 2026.)

Fas güvenli mi? Abartılan korkular ve gerçek riskler

FCDO'nun Fas sayfasında bölgesel bir "seyahat etmeyin" uyarısı yok; sayfa 19 Ağustos 2026'da gözden geçirilmiş. Uyarı üç başlıkta toplanıyor. Birincisi terör: FCDO, Fas'ta saldırı girişiminin olası olduğunu, hedeflerin ulaşım merkezleri, turistlerin yoğun olduğu yerler, kamu binaları ve kalabalık alanlar gibi yerler olabileceğini yazıyor. Aynı metin, makamların terör hücrelerini düzenli olarak çözdüğünü de belirtiyor; otellerde ve turistik sitelerde güvenlik görevlileri olabiliyor. İkincisi suç: ara sıra şiddet içeren olaylar yaşanıyor, şehirlerde ve plajlarda bıçakla soygun vakaları var. FCDO bu yüzden geceleri ıssız sokaklardan kaçınmanızı ve yanınızda büyük miktarda para ya da değerli eşya taşımamanızı öneriyor. Üçüncüsü gösteriler: büyük şehirlerde uyarısız protestolar olabiliyor; izinli olanlar genelde barışçıl geçse de izinsizlerde polisle çatışma yaşanmış.

Burada bir ayrım yapmakta fayda var. Yankesicilik, çanta kapma ve motosikletle geçerken takı-çanta kapma vakaları medinalarda ve plajlarda yaygın. Bunlar çoğu zaman gezinin tatsız bir anı olarak kalıyor, ama tedbirsiz yürümek kendi başınıza açtığınız bir risk. Çantayı yola bakan taraftan uzak omuzda taşıyın, telefonu cebinizden çıkarmadan haritaya bakmaya çalışmayın.

T.C. Dışişleri Bakanlığı'nın Fas sayfası güvenlik uyarısı içermiyor; yalnızca giriş koşullarını anlatıyor. Sayfada bu konuda ayrı bir bölgesel uyarı bulamadık. Ülke için bir değişiklik olursa mfa.gov.tr ve Rabat Büyükelçiliği duyurularını izleyin.

İki bölge ayrıca anılıyor. Batı Sahra tartışmalı bir bölge; FCDO bu bölgede yardım için Rabat'taki İngiliz Büyükelçiliği'ne başvurulmasını söylüyor. Fas-Cezayir kara ve deniz sınırı kapalı ve yakından izleniyor; yasa dışı geçmeye çalışmayın. Jet ski ya da tekneyle gidiyorsanız Fas karasularında kalmak için yakıtınızı ve konumunuzu hesaplayın.

Dolandırıcılık ve pazarlık: sahte rehberler, taksi, halı

Fas'ta "gerçek endişe" denince akla büyük suç değil, para ve zaman kaybettiren küçük tuzaklar gelir. FCDO'nun kendi ifadesiyle kredi kartı dolandırıcılığı ve sahtekârlık yaygın; satıcıların aldığınız malı sonradan düşük kaliteli bir ürünle değiştirmesine de dikkat çekiliyor.

Sahte rehberler. Medinada "Yol mu arıyorsunuz?" diye yaklaşıp sizi bir dükkâna götüren kişi çoğu zaman resmî rehber değil. FCDO, turistleri rahatsız eden sahte rehberlerin yaygın olduğunu söylüyor; rehber tutacaksanız resmî rozeti ve yerel yönetim izni olup olmadığına bakmanızı istiyor. En rahat çözüm, rehberi otelinizden ya da turizm ofisinden önceden ayarlamak.

Taksi. Wikivoyage'a göre büyük şehirlerde petit taksi şoförleri sayacı çoğu zaman açmıyor. Binmeden fiyatı konuşun ya da Careem, inDrive gibi uygulamaları kullanın (Uber 2018'den beri çalışmıyor). Şehirler arası grand taksiler ortak kullanılıyor; altı kişilik araçta yer alırsanız fiyat düşer, tek başınıza tutarsanız pazarlık gerekir.

Terminal ve istasyon. Otogarlarda bilet satan simsarlar fiyatı şişiriyor; bileti gişeden alın. Bagajınızı taşıyıp ücret isteyenlere kibarca "hayır" demek yeterli. Tren biletini ONCF'in kendi kanalından alın; aracı siteler ciddi komisyon ekliyor.

Halı, argan yağı, fosil. Kooperatif adını taşıyan dükkânların hepsi gerçekten kooperatif değil. Boyalı kuvars geoda diye, trilobit fosili diye, "antika" diye satılabiliyor. Bir satıcıya adresinizi söylemeyin; çıkıp geri döndüğünüzde fiyat yükselebiliyor. Pazarlık sokakta da beklenen bir ritüel: ilk fiyatın yarısından başlayın, uzaklaşmaya hazır olun, ama gülümsemeyi bırakmayın. Ödemeyi mümkünse nakitle yapın; kartı kullandıracaksanız işlemi gözünüzün önünde yaptırın.

Para bozdurma. Çarşı çevresindeki kayıtsız bozdurucular risklidir; banka şubesi ya da resmî büro kullanın.

İlişki dolandırıcılığı. FCDO, internette tanıştığı biri için Fas'a gidenlerin evlilik dolandırıcılığına ve şantaja uğradığı vakaları anlatıyor. Dönüş biletinizi, pasaportunuzu ve eşyalarınızı kendi elinizde tutun.

Kadın ve yalnız gezginler, yerel kurallar

FCDO, kadınların özellikle yalnız seyahat ederken istenmeyen ilgiyle karşılaşabileceğini söylüyor; kolları, bacakları ve göğsü örten bol giysi öneriyor. Türkiye'deki alışkanlıklarınız burada işe yarar: yüksek sesle ve net bir "hayır", ısrar edene karşı kalabalık bir yere ya da dükkâna geçmek. Geceleri ıssız sokaklardan kaçının; medinada kalacaksanız riad'ın yol tarifini önceden isteyin.

Fas İslam hukukuna dayanan bir ülke ve yasalar bazı noktalarda Türkiye'den ayrılıyor:

• Alkol: Lisanslı yerlerde satılıyor; sokakta ya da lisanssız yerde içmek yasa dışı, tutuklanmaya yol açabilir. FCDO ayrıca Fas'ta metanollü alkole bağlı ölümler ve ciddi zehirlenmeler olduğunu bildiriyor; tadı ve kokusuyla ayırt edilemiyor, güvenilir olmayan içkilerden uzak durun.
• Uyuşturucu: Kenevir dahil sıfır tolerans var; transit yolcular dahil ağır cezalar uygulanıyor. Kuzeyde "herkes içiyor" diye yaklaşan tanıdığa ya da sokaktaki satıcıya güvenmeyin. Yabancılardan paket ya da emanet kabul etmeyin.
• Din: Bir Müslümanı başka bir dine çevirmeye çalışmak ve dini yayın dağıtmak yasa dışı (FCDO, 3 yıla kadar hapis ve para cezası yazıyor). İslam'ı alenen eleştirmek de 2 yıla kadar hapis ve ağır para cezası getirebiliyor.
• Evlilik dışı ilişki: Fas vatandaşları için suç; turist yabancılar için otel odası paylaşımı genelde sorun çıkarmıyor ama kamuda sevgi gösterisinden kaçının. Flört uygulamaları da bu yasalar nedeniyle risk taşıyabilir.
• Eşcinsel ilişki: Yasa dışı; kamuda sevgi gösterisi kovuşturmaya yol açabilir.
• Fotoğraf ve dron: Askerî ve siyasi hassas yerlerin yakınında fotoğraf çekmek yasak. İnsanların fotoğrafını, özellikle çocukları, önce sorarak çekin. Dron getirecekseniz sivil havacılık makamından önceden izin gerekiyor.

Ramazan 2027'de şubat ayında başlıyor (FCDO). Bu dönemde gün içinde kamuda yemek, içmek, sigara ve sakız çiğnemek tepki çekebilir; birçok lokanta öğlen kapalı olur, bayram haftasında neredeyse her yer kapanabiliyor. Gayrimüslim yabancılar oruç tutmak zorunda değil, ama iftar saatine doğru trafik dikkat gerektirir.

Sağlık, para, internet ve ulaşım

Sağlık. FCDO, ambulans için 150'yi aramanızı yazıyor. Polis 190, jandarma 177. Seyahatten en az sekiz hafta önce Sağlık Bakanlığı'na ve güncel aşı önerilerine bakın. Aşı önerilerinin tam listesini bu rehberde teyit etmedik; FCDO, NHS ve TravelHealthPro'daki Fas sayfalarına yönlendiriyor. FCDO yüksek rakım hastalığının Atlas'ta risk olduğunu, kuduz ve hayvan kaynaklı hastalıkların Fas'ta bulunduğunu, sokak köpeklerinin parklarda ve boş arsalarda toplanıp saldırgan olabildiğini belirtiyor. Isırılırsanız ya da tırmalanırsanız hemen tıbbi yardım alın. Musluk suyu yerine şişe suyu tercih edin. Mide rahatsızlıkları için temel hijyen kuralları geçerli; FCDO, alerjisi olanların restoranlarda ekstra dikkat etmesini, alerjen bilgisinin tutarlı verilmediğini yazıyor. Eczaneler her şehirde 24 saat açık; reçeteli ilaçlarınızı yeterli miktarda yanınızda götürün. Seyahat sağlık sigortası yaptırın.

Para. Para birimi Fas dirhemi (MAD). Wikivoyage'a göre dirhemi ülke dışına çıkarmak ya da dışarıdan getirmek yasak (turist için yaklaşık 2.000 dirhem tolerans) ve çıkışta dirhemi tekrar dövize çevirmek zor: resmî büro bozdurma makbuzu ister, ATM fişi sayılmaz. Bu yüzden elinizdeki nakdi ülkeye gelince çevirin, ayrılırken dirhem bakiyenizi düşük tutun. ATM'lerde yabancı kart logosu olanları seçin; bazı bankalar çekim başına yaklaşık 30 dirhem kesiyor, küçük kasabalarda hafta sonu nakit bitebiliyor.

İletişim. Elektrik 220 V, iki uçlu Avrupa fişi (Türkiye ile aynı). Saat dilimi: Fas yıl boyu UTC+1; bu Türkiye'den genellikle iki saat geride demek, Ramazan'da saat kayabildiği için bu fark değişebilir. SIM kart ya da eSIM konusunda resmî bir ücret ya da paket bilgisine ulaşamadık; havalimanında satılan operatör paketlerini karşılaştırın.

Ulaşım. Tanca-Rabat-Kazablanka hattında Al Boraq hızlı treni yaklaşık 2 saat 20 dakikada gidiyor (Wikivoyage). Marakeş, Kazablanka, Rabat, Meknes ve Fes arasında da tren var; ucuz ama gecikme sık. Biletinizi istasyon girişinde doğrulatın. Uzun mesafe için CTM ve Supratours rahat otobüs şirketleri. Şehir içi için petit taksi, şehirler arası için grand taksi; Kazablanka'da tramvay var.

Fas'ta bir haftada nereleri gezmeli?

Bir hafta ile on gün arası süre, Fas'ı yorulmadan görmek için gerçekçi. Aşağıdaki rota Wikivoyage'daki mantıklı sırayı izliyor: kuzeyden güneye ve çöle, sonra geri.

İlk iki ya da üç gecenizi Marakeş'te geçirin. Medina ve Cemaa el-Fna meydanı bir arada, kalabalık ama görülmeye değer. İlk akşam pazarlık yorgunluğuna hazırlıklı olun. Sonra Yüksek Atlas'ı aşıp Aït Benhaddou ve Ouarzazate'ye geçin; Aït Benhaddou toprak yapılarıyla bilinen bir köy. Buradan Merzouga'ya inip Erg Chebbi kumullarında bir çöl kampı gecesi planlayabilirsiniz. Kış ve ilkbahar gece gökyüzü için en iyi mevsim; yaz aylarında kum fırtınaları görülebiliyor. Sahra'ya gitmeyi ucuza kapatmaya çalışan turlara dikkat edin; aracı olmadan doğrudan kampla yazışmak daha güvenli.

Güneyden Fes'e çıkın. Fes'in eski medinasında araç giremeyen dar sokaklar, deri tabakhaneleri, medreseler ve el sanatları atölyeleri var. İki gece yeter. İsterseniz yanına Meknes ve Volubilis'i (Roma kalıntıları) ekleyin; gün içinde yapılır. Mavi boyalı sokaklarıyla ünlü Şafşavan Rif Dağları'nın içinde, rahat bir mola. Son durak olarak Rabat ya da Tanca üzerinden çıkış yapabilirsiniz; Al Boraq ile Tanca-Kazablanka arası kolay.

Sahil sevenler için Essaouira rüzgârlı, küçük ve rahat; Wikivoyage temmuzu bu kıyı için en uygun ay olarak gösteriyor. Daha kısa bir seçenek: Marakeş + Essaouira ve bir günlük Atlas gezisiyle 5 gün.

Bu rotayı otobüs ve trenle yaparsanız mesafeleri hafife almayın; Marakeş-Merzouga arası gün boyu süren bir yolculuk. Araba kiralayacaksanız dağ yollarını gün ışığında kullanın.

Yeme içme ve yerel adetler

Fas mutfağı Türk damağına tanıdık gelen şeylerle yabancı gelen şeyleri aynı tabakta buluşturuyor. Tajin, kuskus, harira çorbası, pastilla ve nane çayı en bilinenleri. Nane çayı ikram edilirse bir bardak içmek hoş karşılanır.

Sokak yemeği için kalabalık, hızlı dönen tezgâhları seçin. Hamamda masaj uygulamaları cinsel değil, ama Wikivoyage'a göre karşılığında sizden de bir tür karşılık beklenebiliyor; ne istediğinizi baştan konuşun. Tren kompartımanına girerken "Selam" demek, elinizde yiyecek varsa yanınızdakine ikram etmek gelenek.

Giysi konusunda Fas, Türkiye'deki ortalama bir şehir kadar rahat; ama kırsalda, camilerde ve küçük kasabalarda omuzlar ve dizler örtülü olsun. Dinî yapılara girmeden önce girişte sorun. Fotoğraf çekmeden önce izin isteyin, özellikle çocuk ve yaşlı insanlar için. Hediyelik eşya dükkânlarında fiyat tezgâhın üstünde yazılı değilse pazarlık bekleniyor; restoranda ve otogarda ise yok.

Bütçe, belgeler ve sık yapılan hatalar

Bütçe rakamlarını teyit edemediğimiz için size tek tek günlük harcama tutarı yazmıyoruz; güncel uçuş ve konaklama fiyatlarına karşılaştırma sitelerinden ve riad'ların kendi sayfalarından bakın. Fas'ta genel kural şu: konaklama ve yemek makul, ulaşım ucuz, ama turlarda ve turistik alanlarda her şey pazarlığa açık olduğu için fiyat farkı kişiden kişiye değişiyor.

İşe yarayacak küçük ayrıntılar: küçük banknot ve bozuk para taşıyın; taksici ve bakkal "bozukluğum yok" diyebiliyor. Telefonunuzu çevrimdışı haritayla hazırlayın. Pasaportunuzun fotokopisini ve fotoğrafını ayrı bir yerde saklayın; pasaport kaybolursa şehir polisinden "déclaration de perte" ya da "déclaration de vol" belgesi almanız gerekiyor ve belgeyi hırsızlığın ya da kaybın olduğu şehirde düzenletmek şart (FCDO). Konsolosluk için Türkiye'nin 7/24 Konsolosluk Çağrı Merkezi +90 312 292 29 29 numarasını kaydedin. Rabat Büyükelçiliği duyuruları için rabat-be.mfa.gov.tr sayfasına bakın.

Sigorta yaptırın: FCDO, güzergâhınızı, planlı etkinliklerinizi ve acil masraflarınızı kapsayan bir sigorta öneriyor. Atlas'ta trekking, quad, sıcak hava balonu ve elektrikli scooter gibi aktivitelerde FCDO güvenlik uyarıları yapıyor (outdoor, balon ve quad başlıkları Ağustos 2026 güncellemesinde gözden geçirilmiş); kaza sigortanızın bu aktiviteleri kapsayıp kapsamadığına bakın.

Bizim en sık gördüğümüz hata, ilk gün medinada yönünü kaybedip yardıma gelen ilk kişiye güvenmek. Bunun yerine önceden otelinizin konumunu telefona kaydedin ve "gideceğim yeri biliyorum" der gibi yürüyün. İkinci hata, taksiyle sayaçsız anlaşıp fiyatı sonradan konuşmak. Binmeden pazarlık edin.

Üçüncü hata, dirhemi ülkeye gelmeden almaya çalışmak ya da son gün elinde çok miktarda dirhem bırakmak; bozdurma makbuzu şartı yüzünden zor duruma düşersiniz. Dördüncüsü, pasaportu son güne bırakmak: uzatma çıkartmalı ya da hasarlı pasaport kapıdan döndürülebilir. Beşincisi, internetten tanışılan biri için bile olsa "özel davet"e atlamak (evlilik dolandırıcılığı konusu yukarıda). Altıncısı, Ramazan'a denk gelen bir seyahatte lokanta ve ulaşım saatlerini hesaba katmamak.

Son olarak: ne abartın, ne küçümseyin. Fas kalabalık, gürültülü ve pazarlıklı bir ülke; ama her yıl çok sayıda yabancı turist büyük bir sorun yaşamadan gezip dönüyor. İhtiyatlı, hazırlıklı ve esnek gitmek yeterli.

Sık sorulan sorular

Bunlar da ilginizi çekebilir

Veri tarihi: 24 Ekim 2026. Güncel durumu seyahatten önce T.C. Dışişleri Bakanlığı ve ilgili ülkenin konsolosluğundan doğrulayın.